Logo SGH

Instytut Zarządzania Wartością SGH – synergie badawcze


prof. dr hab. Andrzej Herman, Kierownik Instytutu Zarządzania Wartością SGH

Instytut Zarządzania Wartością został utworzony w lutym 2012 roku na bazie Katedry Zarządzania Wartością.

Katedra Zarządzania Wartością powstała pierwszego lipca 2010 roku w wyniku konsolidacji dwóch dotychczas istniejących w SGH katedr: Small Businessu i Marketingu. Pracuje w niej obecnie 3 samodzielnych pracowników naukowo-dydaktycznych, 17 adiunktów i 5 doktorantów. Stale współpracuje z nią naukowo ponad 20 osób z praktyki gospodarczej. Dokonane zmiany i utworzenie w ich rezultacie jednego zespołu naukowo-dydaktycznego uwzględniają od wielu lat wspólnie realizowany główny nurt zainteresowań badawczych pracowników tych gremiów.

Profil naukowo-badawczy dotychczas istniejącej Katedry Marketingu obejmował przede wszystkim problematykę związaną z wartością klienta i dla klienta, którą zajmuje się w Polsce niewiele ośrodków akademickich, a która została zapoczątkowana i jest kontynuowana w ramach zakładu Wartości Klienta przez profesor Barbarę Dobiegałę-Koronę. Tak ujmowana problematyka zarządzania wartością była ściśle powiązana z zagadnieniami naukowo-badawczymi rozwijanymi pioniersko w Polsce od pierwszej połowy lat 1990. w katedrze Small Businessu, gdzie w centrum zainteresowania znajdowały się bardzo innowacyjne i silnie wzrostowe, o wysokiej wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa.

O tej wspólnocie zainteresowań teoretycznych i praktycznych świadczą także liczne, często wspólne publikacje pracowników obu tych zespołów naukowych, programy i granty badawcze (krajowe i międzynarodowe), ekspertyzy, programy studiów doktoranckich i podyplomowych, tematyka wykładów i prac dyplomowych, czy też tematyka organizowanych seminariów doktoranckich i habilitacyjnych (seminaria te gromadzą licznych uczestników), a także konferencji naukowych.

Konsolidacja obu katedr wiązała się z przekonaniem, że łączenie zespołów naukowych, które zajmują się badaniami i dydaktyką dotyczącymi podobnych obszarów, sprzyja wzrostowi efektywności prowadzonych poszukiwań badawczych i większemu ich ukierunkowaniu problemowemu w  Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie.

Przełom XX i XXI wieku, a także obecny początek jego drugiej dekady charakteryzują się radykalną transformacją wielu tradycyjnie dotychczas działających na globalnym rynku przedsiębiorstw. Widoczne jest na nim  coraz bardziej intensywne poszukiwanie możliwości tworzenia i rozwoju różnorodnych form i modeli biznesowych, które charakteryzują się i sprzyjają wzrostowi wartości. Problemy teoretyczne i praktyczne związane z kreowaniem, mierzeniem i wzrostem wartości ekonomicznej przeżywają swój wielki renesans. Jego wyrazem stał się szybki rozwój nowego nurtu badawczego i praktycznego, który w literaturze przedmiotu jest powszechnie określany właśnie jako zarządzanie wartością przedsiębiorstwa (value based management).

Obecnie ten nurt badawczy w KNoP jest kontynuowany i rozwijany z uwzględnieniem najnowszych trendów związanych ze zmianą paradygmatów w naukach o zarządzaniu. Zmiana ta jest konsekwencją rozwoju globalnych organizacji sieciowych, szybko rosnącego znaczenia aktywów niematerialnych oraz rosnącej roli nowych technologii komunikacyjnych. Obszary badawcze pracowników katedry dotyczą między innymi takich zagadnień, jak: migracji kapitału i wartości, globalnej gospodarki usług, zarządzania wartością klienta, wyceny wartości przedsiębiorstwa, efektywnego zarządzania IT, kapitału intelektualnego, business intelligence, offshoringu i outsourcingu usług biznesowych, relacji inwestorskich, public relations, zarządzania wartością dla pracowników (w ten nurt włączył się profesor Tadeusz Oleksyn), społecznej odpowiedzialności biznesu.

Pracownicy katedry oferują na te tematy 34 wykłady – w tym również wykłady e-learningowe oraz wykłady prowadzone w języku angielskim. Opublikowali w języku polskim, angielskim i innych (w tym chińskim) wiele książek i artykułów naukowych, które są związane z zagadnieniami kreowania, mierzenia i zarządzania wartością ekonomiczną.

W 1999 roku w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie przedsiębiorstw poszukujących praktycznych rozwiązań w dziedzinie zarządzania wartością firmy powstało pod kierownictwem dr Andrzeja Szablewskiego pierwsze w Polsce studium podyplomowe na ten temat. Obecnie w katedrze jest równolegle realizowanych 16 różnych edycji studiów podyplomowych z obszaru zarządzania wartością przedsiębiorstwa (ZWP). Ogólna liczba wszystkich wypromowanych od 1999 roku absolwentów tych studiów, to ponad 2500 osób. Z zakresu ZWP w katedrze w tym okresie 21 osób obroniło rozprawy doktorskie.

Spojrzenie na kwestie kreowania i rozwoju wartości z perspektywy historii myśli ekonomicznej pokazuje, że znajdowała się ona od zawsze w centrum zainteresowania prowadzonych rozważań ekonomicznych. Istnienie tak długiego jej rodowodu historycznego i intelektualnego nie jest więc przypadkiem.

Teoretyczną podstawą badań prowadzonych w katedrze są prace takich ekonomistów jak: Markowitz, Modigliani, Miller, Sharpe, czy Farma. W naukach ekonomicznych termin „wartość” we wszystkich epokach historycznych skupia, jak w soczewce, wszystkie podstawowe dylematy i rozważania na temat możliwości kreowania dobrobytu i rozwoju. Określa on kierunki myślenia i ewolucji o podstawowych kwestiach, które są z nimi związane. Jego praźródła etymologiczne wywodzą się z nauk filozoficznych.

Termin wartość jest dziedzictwem po klasycznym okresie antycznym. Od tego okresu wszedł on już na stałe do potocznego słownika, a następnie do terminologii gospodarczej. Jednym z najwcześniejszych sposobów jego rozumienia i użycia było odniesienie tej kategorii do wartości wymiennej, wyrażanej przy pomocy pieniądza.  Punktem wyjścia była wartość użytkowa, czyli suma użyteczności, jaka jest związana z konsumpcją danego dobra. Wartość wymienna jest bowiem zawsze tworzona w oparciu o relacje typu: coś za coś. Kto i ile jest gotów za coś dać /zapłacić/ w zamian. Przy pomocy i za pośrednictwem handlu dokonuje się przenoszenie wartości w czasie i przestrzeni.

Handel towarzyszył wszystkim fazom rozwoju cywilizacji. Wyodrębnił się z gospodarki naturalnej i następnie bardzo szybko zaczął się rozwijać wraz z pojawieniem się pieniądza. Historycznie rzecz ujmując, formy wymiany podlegały oczywiście rozwojowi i stawały się coraz bardziej skomplikowane. Jednak ich istota nie uległa zmianie do dzisiaj. Coś jest warte tyle, na  ile w ostatecznym rezultacie wycenia to ktoś inny. Dokonuje się to poprzez mechanizm rynkowy, czyli miejsce, gdzie dochodzi do konfrontacji między popytem i podażą.

Z punktu widzenia istoty dokonujących się w tej sferze procesów nie ma to znaczenia, czy miejsce to ma charakter fizyczny, czy też wirtualny. Zawsze chodziło tu przede wszystkim o to, aby procesy te dokonywały się w taki sposób, aby strony wymiany wystawionych przez siebie wartości ekonomicznych, miały poczucie satysfakcjonującej je realizacji oferowanych produktów lub usług. Jest znaną i powszechną prawdą, że to przede wszystkim warunki bytu określają świadomość – zarówno tą indywidualną, jak też i społeczną. Dlatego też zmiany w obszarze bytu przyczyniają się do zmian w obu rodzajach tych świadomości. To spostrzeżenie odnosi się również do sposobów pojmowania i interpretacji kategorii wartości ekonomicznej.

Gwałtownie rosnący wpływ technologii na zmiany w procesach gospodarowania często przesłania nam rzeczywisty charakter współczesnych procesów ekonomicznych. Utożsamianie nowych technik z zakresu inżynierii ekonomicznej, której używa się w trakcie zarządzania przedsiębiorstwem, z postępami w poznaniu w teorii ekonomii często sprzyja wypaczeniu relacji między celami i środkami.

Dlatego też zarządzanie wartością przedsiębiorstwa, czy jakiejkolwiek innej organizacji gospodarczej nie może być sprowadzone jedynie do poziomu inżynierii finansowej, czy też ekonomicznej. Głównym celem techniki jest doskonalenie narzędzi. Technika przecież, to nic innego, jak narzędzia i metody ich stosowania. Na tej samej więc zasadzie – tak, jak się to czyni w naukach ścisłych, gdzie się dostrzega różnicę między techniką, jako sztuką tworzenia narzędzi od nauk technicznych – trzeba też rozróżniać inżynierię ekonomiczną i ekonomię jako naukę. Niewątpliwie rozwój technik inżynierii ekonomicznej umożliwia efektywniejsze wytwarzanie dóbr i usług. Przyczynia się do tworzenia i powiększania zasobów wiedzy naukowej, ale powstaje pytanie i wątpliwość, czy również w takim samym stopniu  do postępu w procesach poznania.

Wątpliwość ta  ma swoje źródło w coraz szerszym przechodzeniu od czynników podażowych do czynników popytowych w procesach produkowania wiedzy. W wyniku tego kierunki procesów przekształceń strukturalnych są uwarunkowane presją potrzeb praktyki gospodarczej, a lokalizacja procesów tworzenia wiedzy w sposób widoczny przesuwa się do przedsiębiorstw i od nich do innych współczesnych organizacji gospodarczych.

Zjawisko rosnącej roli czynników popytowych w procesach tworzenia wiedzy ujawniło się również w uczelniach ekonomicznych, gdzie pojawiła się narastająca presja popytowa na praktyczną wiedzę i umiejętności. W pierwszej kolejności jest ona widoczna ze strony postaw studentów, którzy coraz bardziej oczekują, aby ich kształcenie miało w większym niż dotychczas stopniu charakter praktyczny, a nie tylko akademicki. Takie ich zachowania wymuszają zmiany demograficzne i potrzeby rynku pracy, pod presją którego stopniowej i ciągle jednak zbyt wolnej zmianie ulegają programy nauczania w szkołach wyższych.

„Eksplozja” zainteresowania w ostatnich dwóch dekadach zjawiskiem wartości w naukach ekonomicznych skłania do powrotu do rozważań na temat teoretycznych i poznawczych korzeni tej fundamentalnej dla wszystkich nauk problematyki.

Obecna kryzysowa sytuacja w wielu ważnych obszarach gospodarki światowej oznacza uruchomienie się globalnych, długofalowych procesów strukturalnych, które są znacznie głębsze i poważniejsze niż na ogół powszechnie się sądzi. Trudno dziś przewidzieć ich przebieg, a także kto będzie ich beneficjentem, a kto przegranym. Wzrasta tym samym znaczenie czynnika niepewności i związanych z nim nowych i nieznanych jeszcze różnego rodzaju ryzyk. Kryzysy takie, jak obecny, będą się pojawiać w trakcie tych procesów, będąc ich naturalną częścią i będą spełniać funkcje „czyścicieli”. Cała sztuka polega więc na umiejętności przewidywania i unikania ich, a także – jeśli już do kryzysu dojdzie – na umiejętności kreowania, a nie dopuszczania do destrukcji wartości organizacji gospodarczych.

Powodzenie realizowanych przez przedsiębiorstwa strategii wartości jest więc w dużej mierze uzależnione od sposobów postrzegania i rozumienia najważniejszych dla nich zagrożeń kryzysowych. Na przestrzeni ostatnich blisko dwudziestu lat znajduje to potwierdzenie  także w ewolucji teorii i praktyki zarządzania wartością przedsiębiorstwa i innych organizacji gospodarczych. Dlatego też w ostatnich latach postuluje się wprowadzenie do obszaru teorii i praktyki zarządzania wartością ekonomiczną coraz większej ilości rozmaitych ulepszeń, które mają mieć charakter nie tylko techniczny.

W szczególności zwraca się  obecnie uwagę na podstawowe obszary tej teorii, które wymagają szerszego uwzględnienia:

  • realiów nowej geoekonomii;
  • związków z kulturą i organizacją;
  • związków procesów zarządzania z nowymi dźwigniami, które determinują kreowanie wartości;
  • uwzględnienia potrzeb wszystkich głównych interesariuszy;
  • wzmocnienia roli regulacji i nadzoru korporacyjnego.

Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa i innych organizacji gospodarczych staje się coraz bardziej istotnym integratorem badawczym tradycyjnej sfery produkcji i usług. W najbliższych latach może ono stać się także ważnym spoiwem między ekonomią i zarządzaniem we współczesnych teoriach przedsiębiorstwa. Teoria ta wymaga jednak szerokiego wprowadzenia w obszar swoich zainteresowań wartości humanistycznych oraz uczynienia ją bardziej adekwatną do zmieniających się realiów życia społeczno-gospodarczego w XXI wieku.



Premium Wordpress Themes